Słup na działce od 30 lat - czy to już zasiedzenie?
To najczęstsza wątpliwość właścicieli gruntów: skoro słup stoi od kilkudziesięciu lat, czy zakład energetyczny nie nabył już prawa do działki za darmo? Odpowiedź może Cię zaskoczyć - sam upływ czasu niczego nie przesądza.
Wielu właścicieli działek rezygnuje z dochodzenia roszczeń, bo słyszeli, że po dwudziestu czy trzydziestu latach "wszystko się przedawnia". To przekonanie jest jednym z najkosztowniejszych mitów w tej dziedzinie - i właśnie na nim przez lata opierały się przedsiębiorstwa przesyłowe.
Skąd wziął się mit "30 lat i po sprawie"
Zasiedzenie to instytucja, która pozwala nabyć prawo przez długotrwałe korzystanie z cudzej rzeczy. Zgodnie z Kodeksem cywilnym następuje po 20 latach posiadania w dobrej wierze albo po 30 latach w złej wierze. Zakłady przesyłowe przez lata argumentowały w sądach: skoro słup stoi od 1975 roku, dawno nabyliśmy prawo do gruntu, a właścicielowi nic się nie należy.
Co zmieniły wyroki TK i SN
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) uznał, że dopuszczanie zasiedzenia służebności przesyłowej za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r. było niezgodne z Konstytucją. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy postanowieniem z 19 marca 2026 r. Praktyczna konsekwencja jest prosta: bieg terminu zasiedzenia liczy się najwcześniej od sierpnia 2008 r., niezależnie od tego, kiedy postawiono słup.
Oznacza to, że nawet dwudziestoletni termin (przy założeniu dobrej wiary) upłynie dopiero w sierpniu 2028 r. Do tego czasu żadne przedsiębiorstwo nie może skutecznie powołać się na zasiedzenie liczone na nowych zasadach. Szerzej piszemy o tym w artykule o wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Zasiedzenie nie następuje automatycznie
Warto wiedzieć jeszcze jedno: nawet gdy termin upłynie, zasiedzenie nie dzieje się samo z siebie. Przedsiębiorstwo musi wykazać przed sądem, że korzystało z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności - a więc udowodnić datę objęcia urządzenia w posiadanie, ciągłość korzystania i następstwo prawne po poprzednich operatorach. W praktyce wiele zakładów nie dysponuje kompletną dokumentacją z lat 60. czy 70., co dodatkowo osłabia ich pozycję.
Historia, o której warto pamiętać
Masowa elektryfikacja polskiej wsi odbywała się w latach 50. i 60. na podstawie przepisów o powszechnej elektryfikacji - urządzenia stawiano wtedy często bez pytania właścicieli o zgodę i bez jakiegokolwiek wynagrodzenia. Jeśli Twój dziadek nigdy niczego nie podpisywał, prawdopodobnie nie jest to Twoje przeoczenie, tylko standard tamtych czasów.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli słup, linia lub gazociąg stoi na Twojej działce od dziesięcioleci, a nigdy nie otrzymałeś za to wynagrodzenia i nie podpisywałeś umowy - najprawdopodobniej masz podstawy do roszczeń. Im wcześniej zgłosisz sprawę, tym lepiej, bo roszczenie za lata wstecz obejmuje maksymalnie 6 lat, a zgłoszenie przerywa bieg terminu zasiedzenia.