Bezumowne korzystanie z gruntu - ile lat wstecz i kiedy się przedawnia
Słup stoi na Twojej działce od trzydziestu lat, ale pieniądze możesz odzyskać tylko za część tego okresu. Wyjaśniamy, ile lat wstecz sięga roszczenie o bezumowne korzystanie z gruntu, dlaczego termin biegnie niezależnie od Twojej wiedzy i co się dzieje z każdym mijającym rokiem.
Właściciele działek z infrastrukturą przesyłową często zakładają, że skoro słup czy gazociąg stoi na gruncie od dekad, to i wynagrodzenie należy się za wszystkie te lata. Niestety, prawo tak nie działa - roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, a to oznacza konkretną granicę czasową.
Sześć lat dla właściciela prywatnego, trzy dla firmy
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości można dochodzić maksymalnie:
6 lat wstecz - gdy właścicielem działki jest osoba fizyczna, niezwiązana z prowadzeniem działalności gospodarczej na tym gruncie.
3 lata wstecz - gdy właścicielem jest przedsiębiorca, a nieruchomość jest związana z jego działalnością. Sądy traktują przedsiębiorcę jako podmiot profesjonalny, od którego wymaga się większej dbałości o własne interesy.
Dlaczego termin biegnie, choć nikt Cię nie poinformował
To najczęstsze źródło rozgoryczenia: właściciel dowiaduje się o możliwości roszczeń dopiero teraz i słyszy, że część pieniędzy już się przedawniła. Przedawnienie działa jednak obiektywnie - termin biegnie niezależnie od tego, czy wiedziałeś o przysługującym Ci prawie. Nieświadomość nie zatrzymuje zegara.
Roszczenie wsteczne to nie wszystko
Warto pamiętać, że przedawnienie dotyczy wyłącznie wynagrodzenia za lata wstecz. Nie przedawnia się natomiast samo roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem - czyli jednorazowej zapłaty za to, że urządzenia pozostaną na działce w przyszłości, wraz z odszkodowaniem za obniżenie wartości nieruchomości. To roszczenie główne jest zwykle wyższe niż wsteczne i pozostaje aktualne.
Drugi zegar: termin zasiedzenia
Obok przedawnienia biegnie jeszcze jeden termin, o którym warto wiedzieć. Po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego bieg zasiedzenia służebności przesyłu liczy się najwcześniej od 3 sierpnia 2008 r. Oznacza to, że najwcześniejszy możliwy termin zasiedzenia (przy dobrej wierze, 20 lat) upływa w sierpniu 2028 r. Zgłoszenie roszczenia przerywa bieg tego terminu - to kolejny powód, by nie odkładać sprawy na później.
Co zrobić, żeby nie tracić kolejnych lat
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy sprawa w ogóle się kwalifikuje i ile realnie może być warta - łącznie z roszczeniem wstecznym. Analiza na podstawie numeru działki i księgi wieczystej nic nie kosztuje, a pozwala podjąć decyzję na podstawie liczb, a nie domysłów.