Bezumowne korzystanie z gruntu - ile lat wstecz i dlaczego 31 grudnia przepada kolejny rok

Słup albo gazociąg stoi na Twojej działce od dziesięcioleci, ale wynagrodzenia za przeszłość możesz żądać tylko za ostatnie lata. Wyjaśniamy, ile lat wstecz sięga roszczenie, dlaczego co roku 31 grudnia bezpowrotnie przepada kolejny rok i co naprawdę zatrzymuje ten zegar.

Właściciele działek z infrastrukturą przesyłową często zakładają, że skoro urządzenie stoi na gruncie od trzydziestu lat, to wynagrodzenie należy się za całe trzydzieści lat. Prawo działa inaczej. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (art. 224-225 Kodeksu cywilnego) ulega przedawnieniu, a to oznacza twardą granicę czasową.

Sześć lat wstecz dla osoby prywatnej, trzy dla przedsiębiorcy

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego podstawowy termin przedawnienia wynosi 6 lat. Tyle wstecz może sięgać roszczenie właściciela, który jest osobą prywatną i nie wykorzystuje działki w działalności gospodarczej.

Dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin wynosi 3 lata. Jeżeli działka służy firmie, krótszy termin może dotyczyć także Ciebie - to trzeba ocenić w konkretnej sprawie.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przysługuje za każdy dzień, w którym operator korzysta z Twojego gruntu bez tytułu prawnego. Dlatego przedawnienie nie odbiera Ci roszczenia w całości, tylko „zjada" je od najstarszego końca.

Dlaczego przepada cały rok naraz - zasada 31 grudnia

Od 9 lipca 2018 r. art. 118 Kodeksu cywilnego stanowi, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. W praktyce oznacza to, że roszczenia za wszystkie dni danego roku przedawniają się jednocześnie - 31 grudnia, sześć lat później.

Który rok jeszcze obejmiesz - prosta tabela

Tabela pokazuje, od kiedy sięga roszczenie właściciela prywatnego (termin 6-letni), jeżeli bieg przedawnienia zostanie przerwany w danym roku:

Co przerywa bieg przedawnienia, a co nie

To najczęstsze nieporozumienie. Zegara nie zatrzymuje telefon do operatora, mail ani pismo z wezwaniem do zapłaty. Według art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa:

• czynność przed sądem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia - na przykład pozew albo wniosek o zawezwanie do próby ugodowej,
• uznanie roszczenia przez operatora,
• wszczęcie mediacji.

Wezwanie do zapłaty jest potrzebne i warto je wysłać, bo zmusza operatora do zajęcia stanowiska. Samo w sobie nie ratuje jednak najstarszego roku. Jeżeli do końca grudnia zostało niewiele czasu, liczy się to, czy sprawa zdąży trafić do sądu.

Wynagrodzenie za przeszłość to nie wszystko

Przedawnienie dotyczy wyłącznie wynagrodzenia za lata wstecz. Nie przedawnia się żądanie ustanowienia służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem na przyszłość, a obok niego właściciel może domagać się odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości. Wysokość wszystkich tych kwot ustala rzeczoznawca majątkowy.

Pamiętaj też, że wynagrodzenie za przeszłość należy się właścicielowi za okres, w którym był właścicielem. Jeżeli kupiłeś działkę kilka lat temu, za wcześniejsze lata roszczenie przysługuje poprzedniemu właścicielowi, chyba że przeniósł je na Ciebie. Więcej w artykule Kupiłem działkę ze słupem.

Drugi zegar - zasiedzenie

Przedawnienie to co innego niż zasiedzenie służebności. To, czy operator mógł zasiedzieć służebność za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r., jest dziś kwestią sporną. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) uznał takie zasiedzenie za niezgodne z Konstytucją, ale wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a sądy nie stosują w tej sprawie jednej linii - więcej w artykule o wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich. Pewne jest jedno: bieg zasiedzenia przerywa dopiero wniosek złożony w sądzie, na przykład o ustanowienie służebności przesyłu - pismo do operatora go nie przerywa. Szczegóły w artykule Słup od 30 lat - zasiedzenie.

Podstawa prawna

Kodeks cywilny - art. 118 (terminy przedawnienia i koniec roku kalendarzowego), art. 123 (przerwanie biegu przedawnienia), art. 224-225 (wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy), art. 305¹-305⁴ (służebność przesyłu).

Co zrobić, żeby nie tracić kolejnych lat

Najpierw trzeba ustalić, czy sprawa w ogóle nadaje się do dochodzenia: czy urządzenie stoi na Twojej działce, kto jest operatorem i czy w księdze wieczystej nie ma już wpisanej służebności. Wstępna analiza na podstawie numeru działki jest bezpłatna i pozwala podjąć decyzję przed końcem roku, a nie po nim.

Sprawdź bezpłatnie swoją działkę →