Serwis informacyjny · służebność przesyłu · odszkodowania za urządzenia przesyłowe
Aktualizacja: lipiec 2026

Słup, linia, gazociąg lub wodociąg na Twojej działce?

Sprawdź bezpłatnie, jakie wynagrodzenie Ci się należy - bez zobowiązań i bez kosztów na start.

Bezpłatna analiza sprawy →

lub zadzwoń: 604 961 466

Przełom w orzecznictwie

Słup, gazociąg lub linia na Twojej działce? Po wyrokach TK i SN możesz żądać wynagrodzenia od zakładu przesyłowego

Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe odmawiały właścicielom gruntów zapłaty, powołując się na „zasiedzenie". Trybunał Konstytucyjny, a następnie Sąd Najwyższy uznały tę praktykę za niedopuszczalną - bieg zasiedzenia liczy się najwcześniej od sierpnia 2008 r.

Urządzenia przesyłowe - słupy i linie energetyczne, gazociągi, wodociągi - od dziesięcioleci stoją na prywatnych gruntach w całej Polsce. W większości przypadków przedsiębiorstwa korzystają z cudzych działek bez umowy i bez wynagrodzenia dla właściciela, mimo że ogranicza to zabudowę, nasadzenia i obniża wartość nieruchomości.

Podstawą roszczeń jest instytucja służebności przesyłu (art. 305¹-305⁴ Kodeksu cywilnego): przedsiębiorcy przesyłowemu wolno korzystać z cudzego gruntu, ale za odpowiednim wynagrodzeniem. Do niedawna zakłady skutecznie zasłaniały się zasiedzeniem - twierdząc, że skoro infrastruktura stoi od dekad, prawo do gruntu nabyły „przez sam upływ czasu".

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) przesądził: zasiedzenia służebności przesyłu nie można liczyć za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r. W marcu 2026 r. stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy.

W praktyce oznacza to, że argument zasiedzenia w ogromnej większości spraw upada - niezależnie od tego, czy słup postawiono w latach 70., 80. czy 90. Właściciel może domagać się ustanowienia służebności za jednorazowym wynagrodzeniem, odszkodowania za spadek wartości nieruchomości oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu do 6 lat wstecz (konsumenci) lub 3 lat (przedsiębiorcy).

Pierwsze ugody pozasądowe z zakładami energetycznymi są już zawierane, a orzeczenia zapadłe po wyroku TK są - według dostępnych informacji - korzystne dla właścicieli gruntów. Sprawdź bezpłatnie, czy Twoja działka kwalifikuje się do roszczenia →

do 6 latwstecz może sięgać roszczenie konsumenta o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie
2008 r.najwcześniejszy punkt, od którego można liczyć zasiedzenie - wg TK i SN
0 złkosztuje wstępna weryfikacja, czy Twoja działka kwalifikuje się do roszczenia

Trzy rzeczy, których możesz się domagać

Na przyszłość

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu

Jednorazowa kwota za to, że urządzenia pozostaną na Twojej działce i przedsiębiorstwo będzie mogło z niej korzystać - uregulowana aktem notarialnym, zgodnie z Kodeksem cywilnym.

Za spadek wartości

Odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości

Działka z pasem służebności, na której nie postawisz garażu, wiaty ani nie posadzisz drzew, jest warta mniej niż taka sama działka bez infrastruktury. Ta różnica podlega kompensacie.

Wstecz

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu

Za okres, w którym przedsiębiorstwo korzystało z działki bez tytułu prawnego - do 6 lat wstecz dla konsumentów i 3 lat dla przedsiębiorców.

Przykładowe kwoty z rynku

Rodzaj infrastrukturyRegionKwota dla właściciela
Linia wysokiego i średniego napięcia ze stanowiskami słupowymikujawsko-pomorskie320 000 zł
Linia średniego napięcia z trzema słupami uniemożliwiająca zabudowęśląskie200 000 zł
Linia niskiego napięcia ze stanowiskami słupowymikujawsko-pomorskieok. 60 000 zł
Infrastruktura energetyczna na terenie rolnymmałopolskieok. 30 000 zł
Gazociąg niskiego ciśnienia w mieścieśląskieok. 20 000 zł

Kwoty pochodzą z przykładowych spraw i wycen na rynku polskim. Każda sprawa jest indywidualna - wysokość roszczenia zależy m.in. od rodzaju i długości infrastruktury, powierzchni pasa służebności, przeznaczenia działki i lokalnych cen gruntów. Powyższe przykłady nie stanowią gwarancji uzyskania podobnej kwoty.

Najczęstsze pytania

Słup stoi na mojej działce od kilkudziesięciu lat. Czy to nie jest już „zasiedziane"?

To najczęstsza obawa właścicieli - i właśnie jej dotyczą przełomowe orzeczenia. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (potwierdzonym przez Sąd Najwyższy) bieg zasiedzenia służebności przesyłu można liczyć najwcześniej od 3 sierpnia 2008 r., kiedy instytucja ta pojawiła się w Kodeksie cywilnym. Nie ma znaczenia, że infrastruktura powstała w latach 60., 70. czy 90.

Nad działką biegną tylko przewody, sam słup stoi u sąsiada. Czy mam roszczenie?

Tak - sam przebieg linii nad działką wyznacza pas służebności, który ogranicza możliwość zabudowy i korzystania z gruntu. Posadowienie słupa na działce nie jest warunkiem koniecznym.

Kupiłem działkę z gazociągiem niedawno. Czy jako nowy właściciel mogę czegoś żądać?

Tak - możesz domagać się ustanowienia służebności za wynagrodzeniem na przyszłość. Roszczenia za korzystanie wstecz przysługują za okres, w którym byłeś już właścicielem.

Czy każda sprawa się opłaca?

Nie. Przy krótkim odcinku infrastruktury na małej działce potencjalne roszczenie może być zbyt niskie, by uzasadniać koszty postępowania. Dlatego pierwszym krokiem jest zawsze bezpłatna analiza - na podstawie danych z księgi wieczystej i geoportalu można oszacować, czy sprawa ma sens ekonomiczny.

Czy zakład energetyczny może się „zemścić", np. odciąć prąd?

Nie - dochodzenie roszczeń cywilnych z tytułu służebności nie daje przedsiębiorstwu żadnej podstawy do ograniczania dostaw mediów. Takie działanie byłoby bezprawne.

Ile trwa taka sprawa?

Postępowanie sądowe to zwykle od 1,5 do 2,5 roku, zależnie od obłożenia sądu. Coraz częściej jednak zakłady przesyłowe proponują ugody jeszcze przed procesem lub w jego trakcie, co znacząco skraca drogę do wypłaty.

Działka ma kilku współwłaścicieli. Czy wystarczy zgoda jednego z nas?

Nie - umowę i pełnomocnictwa muszą podpisać wszyscy właściciele ujawnieni w księdze wieczystej. Jeżeli choć jedna osoba się nie zgadza, prowadzenie sprawy nie będzie możliwe. Warto więc przed zgłoszeniem porozmawiać ze współwłaścicielami.

Działka jest po zmarłych rodzicach, spadek nie został przeprowadzony. Czy mogę zgłosić sprawę?

Jeszcze nie - najpierw trzeba uregulować stan prawny: przeprowadzić postępowanie spadkowe (lub akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza) i zaktualizować wpisy w księdze wieczystej. Dopóki księga wskazuje zmarłego właściciela, roszczeń dochodzić nie można. Po uregulowaniu spadku zapraszamy ponownie.

Jestem użytkownikiem wieczystym gruntu. Czy mam takie same roszczenia?

Roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu przysługują właścicielowi nieruchomości. Samo użytkowanie wieczyste nie wystarcza do prowadzenia tego typu sprawy.

Lata temu ktoś z rodziny podpisał zgodę na słup albo dostał odszkodowanie. Co wtedy?

Wcześniejsza formalna zgoda (zwłaszcza w formie aktu notarialnego), zawarta ugoda lub już wypłacone odszkodowanie mogą zamykać drogę do roszczeń - nawet jeśli podpisał je poprzedni właściciel, np. rodzic lub dziadek. Dlatego w ramach analizy weryfikuje się dokumentację z urzędów i archiwów. Jeśli masz jakiekolwiek stare dokumenty lub korespondencję z zakładem, zachowaj je - przyspieszą weryfikację.

Linia na mojej działce jest nieczynna. Czy coś mi przysługuje?

Służebności przesyłu dla nieużywanej infrastruktury się nie ustanawia - ale właściciel może domagać się, aby przedsiębiorstwo usunęło nieczynne urządzenia z działki na własny koszt. To inny rodzaj roszczenia, wart rozważenia, jeśli martwa infrastruktura blokuje Ci korzystanie z gruntu.

Co, jeśli zakład przesyłowy będzie się odwoływał?

Sprawy prowadzone są przez profesjonalnych pełnomocników na każdym etapie - reprezentacja obejmuje wszystkie instancje, w razie potrzeby aż do Sądu Najwyższego, a w sprawach prowadzonych na drodze administracyjnej - do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołanie drugiej strony nie oznacza, że zostajesz ze sprawą sam.

Nie wiesz, czy Twoja działka się kwalifikuje?

Wstępna analiza nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje. Wystarczy numer działki lub adres - resztę sprawdzimy za Ciebie.

Wyślij bezpłatne zgłoszenie